موقعيت جغرافيايي شهرستان محلات

- شهر محلات در فاصله 262 كيلومتري جنوب غربي تهران و يكي از شهرهاي استان مركزي كه در جنوب اين استان با وسعتي برابر 1024 كيلو متر و با   ارتفاع 1747 متري از سطح دريا قرار گرفته است جمعيت شهرستان بالغ بر 47000 نفر مي باشد و اين شهرستان از سمت شمال به قم و آشتيان و از سمت حنوب به اصفهان و از غرب به خمين و اراك و از شرق به دليجان محدود مي شود .

شرايط آب و هواي :

محصور بودن محلات دربين كوهها آب و هواي معتدل كوهپايه اي را براي اين شهر به ارمغان آورده داراي تابستاني خنك و زمستاني سرد مي باشد وجود چشمه هاي هميشه جوشان سرچشمه و درختان چنار سر به فلك كشيده به عمري چند صد ساله طبيعتي چشم نواز و دلنگيز براي مهمان و بازديد گان اين شهر بوجود آورد.

موقعيت اقتصادي:

         کاشت انواع محصولات کشاورزي همچون: گندم، ج.، نخود، لوبيا، کنجد، عدس، گردو، بادام، فندق، انگور، انار، سيب، گلابي، زردآلو، سنجد، خربزه، گوجه فرنگي، بادمجان، هندوانه، پنبه، تخم آفتابگردان و پياز رايج است و اين شهرستان از شهرستانهاي مستعد براي توليد انواع محصولات باغي و کشاورزي و صيفي است، علاوه بر مصرف خود شهرستان و روستاها و بخش‌هاي تابعه به بيرون از شهرستان نيز صادر مي‌کند. دامپروري: پرورش انواع دام از قبيل گوسفند، گاو- بز، ميش، گوساله در روستاهاي محلات رايج و با توجه به مستعد بودن مراتع اين شهرستان و سرسبزي آن در فصول معتدل و گرم سال، توليد محصولات لبني و دامها اين شهرستان بسيار قابل توجه‌است و رونق خوبي دارد.

«گل و گل کاري در محلات»

هلند ايران در همين نزديکي شماست براي ديدن زيبائيهاي آن فقط سه ساعت راه است.

نام کشور هلند با پرورش گل در جهان شهره شده است و شايد هم بيشتر با نام لاله هاي نارنجي . ولي نمي دانم اين کشور کوچک شرايط پرورش هرگونه گلي را دارد يا خير ، ولي مطمئنم که در محلات ايران هرگلي را ميتوان پرورش داد.

هنر گلکاري و پورش گل به عنوان يک فعاليت اقتصادي در ايران به آغاز قرن حاضر برمي گردد و شهر محلات به عنوان پايه گذار، ايجاد کننده و توسعه دهندة اين صنعت، نقش پر اهميت و ويژه‌اي داشته‌است سالانه علاوه بر دو ميليون علاوه گلدان و بيست ميليون شاخه گل در سطح 700 هکتار اراضي و گلخانه‌هاي شيشه‌اي و پلاستيکي شهرستان محلات توليد و به دو ستراران گل در سطح کشور و خارج از کشور و خارج از کشور عرضه مي‌شود. دلايلي را که مي‌توان براي پرورش گل در محلات نام برد به قرار زير است: از قديم الايام در اين منطقه نوعي گلايل وحشي و بومي وجود داشته که در ميان مزارع اين شهرستان مي‌روئيده‌است. اعتدال نسبي آب و هوا و عدم وجود تغييرات و تنش‌هاي شديد طبيعي در طول سال.  وجود علاقه و مهارت و بينش لازم جهت پرورش گل در منطقه. انواع گل در محلات : الف: گلهاي آپارتماني: شامل چندين گونه که برخي از آنها عبارت‌اند از: انواع پيتوس، آلکونها، کرتن، ديفين باخيا، انواع فيلکوس(ابلق) پيروميا(پيله). ب: گلهاي شاخه‌اي: شامل ?? گونه که برخي از آنها عبارت‌اند از، گلايل ميخک، زنبق، انواع پيلوم، ارکيده، کوکب، جعفري، هميشه بهار، انواع داودي، ژرويرا، آماليس. انواع درختچه‌هاي زينتي: الف: کاغذي مانند: رز – نسترن- نخل زينتي- محبوب شرب – کاردينا. ب: نشاء و بذر: ميمون – صدفي- انواع بنفشه- اطلسي خارجي و ايراني، پريوش. ج: انواع نهال: نهال گيلاس- نهال هلو- نهال گردو- اقاقيا، زلزالک، آناناس.

موقعيت معيشتي :

در گذشته اين شهر تنها در امر کشاورزي فعال بوده‌است هنر گلکاري و پرورش گل به عنوان يک فعاليت اقتصادي در ايران به آغاز قرن حاضر باز مي‌گردد و شهر محلات به عنوان پايه گذار ايجاد کننده وتوسعه دهنده اين صنعت نقش پر اهميت و ويژه‌اي داشته‌است. سالانه افزون بر 4ميليون عدد گلدان و 25 ميليون شاخه گل در سطح  هکتار از اراضي و گلخانه‌هاي شيشه‌اي و پلاستيکي شهرسان محلات توليد و به دوستداران گل در سطح کشور و خارج از کشور عرضه مي‌شود. بجز بخش کشاورزي بخش خدمات ومشاغل توليدي نيز در اين منطقه داراي اهميت مي‌باشد مثل کارخانه‌هاي سنگبري سنگهاي تراورتن، چيني، مرمريت و گرانيت که اين شهرستان از نظر معادن يکي از نقاط معروف ايران به شمار مي‌رود. همچنين کارگاههاي کوچک و بزرگ تريکوبافي صنعت قالي بافي، کارخانه رب گوجه سازي و کمپوت سازي، از ديگر امکانات معيشتي اين شهرستان به شمار مي‌ايند در کنار موارد ذکر شده به علت چشمه آبگرم معدني، محلات در فصول مساعد جاذب تعداد بسياري از ايرانگردان مي‌باشد.

توريسم در محلات:

يکي از شهرستان‌هاي جنوبي استان مرکزي است که بسياري از ظرفيت‌هاي تاريخي و طبيعي آن ناشناخته مانده‌است. البته اين ناشناختگي صفت عامي است که ديگر شهرستان‌هاي اين ناحيه و کل استان را شامل مي‌شود. شهرستان محلات يکي از کانونهاي تاريخي منطقه بوده و داراي آثار کهن‌ترين ادوار تاريخي تادوران اخير مي‌باشد. کاخ‌ها - آتشکده‌هاي قبل از اسلام - قلعه‌ها - تأسيسات آبياري کهن - مساجد و امامزاده‌ها - تکيه‌ها - منازل و کاروان سراهاي قديمي و درختان کهنسال از جمله آثار تاريخي در خور توجه اين منطقه‌است. افزون بر اين شهرستان محلات به سبب شرايط جغرافيايي خاص داراي جاذبه‌ها وامکانات طبيعي و اقتصادي فراواني همچون سر چشمه - چشمه‌هاي معدني وآبگرم فراوان - کشتزارهاي گوناگون گل و غارهاي متعدد مي‌باشد.

تاریخی:

يکي از مهم ترين آثار بجا مانده از دوران باستان در سرزمين کهن ايران، در نيمورمحلات استان مرکزي واقع است. عظمت بنا به حدي است که قطعا جزء برترين آتشکده هاي زرتشتيان به شمار مي رود، چنانچه ابن فقيه همداني بناي آتشکده را همتراز با ايوان کسري در قصر شيرين و معبد آناهيتاي کنگاور مي داند. اين آتشکده در 5 کيلومتري جاده نيمور و در نزديکي روستاي آتشکوه نيمور قرار دارد و مورخان بناي اين آتشکده را متعلق به دوره ي ساسانيان دانسته و معتقدند که بر اساس شواهد و قرائن تا قرن 4هجري سالم بوده است .

معبد خورهه: که براساس نظرهرتسفلد، باستان شناس آلماني، معبد ديونيوس(خداي شراب)تشخيص داده شده بود وهم اکنون اين نظريه مردوداعلام شده است در روستاي زيبايي به نام خورهه واقع شده است.تاريخ اين محوطه را به 150سال قبل از ميلاد برمي گردد.از اين معبد تنها دو ستون سنگي به ارتفاع 6متر با حجاريهاي زيبا در بالاي آن باقي مانده است که خوشبختانه هم اکنون سازمان ميراث فرهنگي در حال حفاري و کشف رمز و رموز اين معبد قديمي است که به گفته باستان شناسان حاضر در منطقه خانه اي ييلاقي براي اشراف دوره سلوکيان بوده است ونه معبد ديونيوس. در دوره ايلخانيان بر روي خرابه هاي اين معبد گورستاني براي مسلمانان ساخته شده است . با حفاريهاي انجام شده، ديگر ديوارها وکف اين بنا از دل خاک بيرون آورده شده است تا خاطرات زيباي دوهزار و چندين ساله ي اين معبد دوباره زنده شود. براي حفاري بيشتر اجبارا اسکلت هاي گورستان دوره ي ايلخاني (حدود600سال پيش) از اين ناحيه به گورستان مجاور منتقل مي گردد تا ديگر زواياي تاريک اين معبد و يا خانه اشرافي روشن شود.در کنار اين معبد برکه اي قرار دارد که از آب دوچشنه زير زميني تغذيه مي شود. نمک و املاح موجود در خاک جلوه هاي زيبايي ايجاد کرده است. کمي بالاتر در کنار رودخانه به گفته باستان شناسان سنگ نوشته هايي نيز وجود دارد

قلعه آقاخان درمحلات:

اين قلعه درقسمت جنوبي شهر محلات واقع گشته وقسمت عمده آن تخريب شده است.

كاروانسرا وپل دودهك:

اين كاروانسرا وپل درمسيرجاده دودهك به دهستان خورهه واقع شده انداين آثارمربوط به دوره صفويه است پل موردنظر بر روي رودخانه قمر رود واقع شده است.عرض آن 3متراست پايه هاي پل ازسنگ وسقف اين ديواره ها ازآجرهايي با    20*20س ساخته شده است.كاروانسراي مذكورهم نزديك همين پل است كه ابعادآن70/53*60/53مترمي باشد

مسجد جامع محلات

  در حفاري انجام شده سنگ قبري پيداشد كه نام اسلامي داشت ومربوط 1200سال قبل بود ودر حال حاضردرا اداره ي ارشاد اراك  نگهداري مي شود

يخچالهاي ايران ميراث گرانبهاي نسلهاي پيشين هستند . گذشتگان ما در نبود تكنولوژي امروزي با بهره از انديشه و معماري خاصي يخچالها را ابداع نمودند . كه كار يخچالها نگهداري يخ زمستان براي تابستان كشاورزان و دروگران بود

نمونه چنين يخچالي در ميان دشت سر سبز نيمه ور قرار گرفته . يخچال نيمه ور در مالكيت مشاع تمامي كشاورزان بوده و در زمين هاي شيب دار رو به شمال يا نسار به خلاف آفتاب رو قرار دارد . و ديوار نسبتا طولاني متصل به گنبد سايه لازم را در زمستان ها فراهم مي ساخت در زمين مجاور يخچال و در زير ســـايه همــان ديـوار بلند كار يخ سازي در روزهاي سرد زمستان تـوسط ميراب هاانجام مي گرفت . پس از فراهم شدن يخ به اندازه لازم نخست چاهي استوانه اي داخل يخچال و زير آب آنرا لايروبي مي كردند . سپس يخها را مي شكستند و به داخل چاله زير گنبد يخچال مي بردند قبلا كف چاله را در حدود 10 سانتيمتر كاه مي ريختند و سپس يخها را در اين محل انبار كرده و آنها را مي كوبيدند و اطراف چاله را با كاه پر مي كردند . اين عمل تا پر شدن چاله استوانه اي زير گنبد ادامه مي يافت . وقتي كه چاله استوانه اي شكل پر مي شد و يخ چاله با كف ديواره پيرامون يخچال هم كف مي گشت . در فاصله بين يخ و ديواره و همچنين روي آن كاه مي كشيدند و درب كوتاه و كوچك يخچال را گل مي گرفتند و در اول تابستان و فصل درو درب آنرا باز كرده و يك نفر مامور توزيع يخ مي شد هر خانواده نيمه وري روزانه تا دو ماه 8-7 چارك از يخچال يخ دريافت مي كرد يخچال زير آبي هم داشت كه آب حاصل از آب شدن يخ ها را به بيرون از آن به طرف جوي هرز آب هدايت مي كرد تعمير و مرمت يخچال پس از كشت زمينها با مشاركت و ياريگري تمامي كشاورزان صورت مي گرفته است محيط دور قاعده مخروط يخچال از بيرون در حدود 45 متر و قطر آن از داخل 12 متر مي باشد . ارتفاع نسبت به زمين هاي اطراف در حدود 75/1 سانتي متر و درب ورودي آن 98× 55 سانتي متر و مساحت آن در قاعده مخروط و از داخل در حدود 100 متر مربع مي باشد كه همه اين فضا در زير گنبدي است كه حتي ميخ نيز در آن به كار گرفته شده است قطر چاله استوانه اي كف يخچال حدود 8 متر و ارتفاع آن حدود 30/2 سانتي متر مي باشد.